Actieplan en begeleiding voor proefprojecten op het gebied van afvalinzameling

Case

Möbius heeft de SPW ondersteund bij het opstellen van een actieplan, het coördineren van een projectoproep en het begeleiden van de winnaars om de afvalscheiding van afval dat buiten de woning wordt geproduceerd te verbeteren.

20140407_fostplus_027

Strategische uitdaging

De Waalse Overheidsdienst SPW wilde het sorteren en de selectieve inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval “on the go/out of home” stimuleren. Concreet voorzag de SPW één of meerdere projectoproepen rond dit thema in 2022 en 2023 en zocht zij begeleiding voor de uitvoering van deze actie over een periode van 36 maanden.

Aanpak

Uitwerking van een actieplan

In eerste instantie organiseerde Möbius een opstartvergadering met de leidende dienst om de wederzijdse verwachtingen af te stemmen, een aanpak voor te stellen en de oprichting van een stuurgroep met stakeholders rond huishoudelijk verpakkingsafval buitenshuis in het Waals Gewest te valideren.

Om het actieplan 2022 uit te werken, kreeg Möbius de opdracht om de bestaande stakeholders rond “Out-of-Home”-afval in kaart te brengen. Het team onderzocht eerst grondig alle relevante documentatie. Tijdens acht interviews werden de behoeften van de actoren op het terrein bevraagd om de inzameling te verbeteren en na te gaan in welke mate de bestaande projectoproepen tegemoetkwamen aan hun uitdagingen. Vervolgens maakte Möbius een inventaris op van lopende initiatieven in Wallonië en van recente initiatieven in andere regio’s, in het bijzonder Vlaanderen. Dankzij deze analyses konden de belangrijkste opportuniteiten en aandachtspunten worden geïdentificeerd. Deze elementen vormden de basis voor de opmaak van een ontwerp van actieplan 2022.

Dit document omvatte onder meer:

  • Een definitie van ‘out-of-home’-afval;
  • Een situering in relatie tot de doelstellingen van het Waalse beleid en Fost Plus;
  • De doelstellingen van de regionale strategie inzake het sorteren van huishoudelijke verpakkingen bij ondernemingen en de selectieve inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval “on the go/out of home”;
  • De uitdagingen/behoeften van de actoren op het terrein en de opportuniteiten;
  • De scope van de projectoproepen: types projecten en doelgroepen;
  • Een algemene planning voor de uitvoering.

Dit actieplan werd verder verfijnd op basis van overlegmomenten met de sector alvorens het finaal werd gevalideerd door de stuurgroep.

 De betrokkenheid en inzet van het Möbius-team werden bijzonder gewaardeerd. Hun begeleiding van de winnaars van de projectoproepen was van grote meerwaarde en speelde een cruciale rol in de succesvolle uitvoering van de vele projecten.  

Dr.Ir. Jean-Marc ALDRIC Directeur - Directie Beheersinfrastructuur en Afvalbeleid (DIGPD) van de SPW Landbouw, Natuurlijke Hulpbronnen en Milieu

Uitvoering en coördinatie van de projectoproep

Daarnaast ondersteunde Möbius SPW ARNE/DIGPD bij de uitwerking van de exacte modaliteiten van de projectoproep 2022 en bij de uitvoering ervan via volgende stappen:

  • overleg met de sectoren en de ontwikkeling van een governance model,
  • verspreiding van de projectoproep en de ondersteuning van kandidaten,
  • oprichting van een jury en de selectie van projecten,
  • samenbrengen van de verschillende actoren binnen de geselecteerde projecten,
  • opvolging, rapportering en evaluatie van de projectoproep.

Deze stappen worden hieronder verder toegelicht.

Tijdens de voorbereidingsfase werd het advies van stakeholders ingewonnen om de uitvoeringsmodaliteiten van de projectoproep vorm te geven. Twee handleidingen werden opgesteld in samenwerking met SPW ARNE/DIGPD, op basis van het goedgekeurde actieplan en rekening houdend met de behoeften van de belangrijkste stakeholders. Deze documenten richtten zich tot twee doelgroepen: lokale besturen en de privésector. Daarnaast werden ook de twee aanvraagformulieren verfijnd die relevante informatie verzamelen voor de beoordeling van door de jury.

Möbius definieerde vervolgens een communicatie- en rekruteringsstrategie en ontwikkelde specifieke communicatiematerialen afgestemd op de doelgroepen en hun voorkeurskanalen. In overleg met SPW ARNE/DIGPD stelde Möbius een lijst op van post- en e-mailadressen van de doelgroepen, conform de GDPR-regelgeving en met behulp van het netwerk van Möbius.

Parallel stelde Möbius potentiële juryleden voor, die werden gevalideerd door de stuurgroep. De juryleden werden uitgenodigd voor een infosessie om de werking van de jury te verduidelijken, zoals het voorzitterschap, de besluitvorming bij meerderheid of unanimiteit en het gebruik van het evaluatierooster.

Na de opening van de oproep richtte Möbius een helpdesk op (via e-mail en telefoon) om vragen van potentiële kandidaten te beantwoorden. Om misverstanden over het reglement te vermijden, werden voor elke projectoproep FAQ-documenten opgesteld en regelmatig bijgewerkt. Daarnaast organiseerde Möbius verschillende webinars om de projectoproep maximaal te promoten en proactief kandidaturen aan te moedigen.

Na ontvangst van de kandidaturen ondersteunde Möbius SPW ARNE bij de evaluatie van de formele conformiteit en de ontvankelijkheid van elk dossier, zowel op administratief vlak als wat betreft de subsidieerbaarheid van de kosten. Na eventuele correcties faciliteerde Möbius het analyse- en beoordelingsproces van de projectvoorstellen door de juryleden aan de hand van de verschillende selectiecriteria uit het evaluatierooster. Tijdens de vergaderingen voor de selectie van laureaten modereerde Möbius de discussies en verzorgde het secretariaat. De relatie tussen ingediende, goedgekeurde en afgewezen projecten en het slaagpercentage per doelgroep werden geanalyseerd om toekomstige handleidingen te verbeteren en lessen te trekken uit niet-geselecteerde projectideeën.

Coaching en netwerking van pilootprojecten

Na de bekendmaking van de laureaten zorgde Möbius voor een goede dynamiek tussen de verschillende actoren van de geselecteerde projecten, en volgende we de uitvoering van de geselecteerde projecten op. Er werd een rapporteringsfiche opgesteld om de projecten geharmoniseerde wijze op te volgen. De laureaten werden samengebracht tijdens een eerste collectieve begeleidingssessie om hen algemene informatie en een toolbox (met tools van onder meer BeWaPP en Fost Plus) aan te reiken om de uitvoering van hun project te vergemakkelijken.

Tijdens het volledige begeleidingstraject volgde Möbius de pilootorganisaties nauwgezet op via verschillende kanalen – helpdesk per mail, videoconferentie, Teams-kanaal, telefoongesprekken en opvolgingsfiches – om als aanspreekpunt voor vragen te fungeren. Halfjaarlijkse individuele coachingsessies tussen elke projectcoördinator en de expert die aan zijn of haar dossier was gekoppeld, maakten het mogelijk om uitdagingen te bespreken en oplossingen te vinden, bijvoorbeeld door extra experten of partners aan te brengen.

Daarnaast werden collectieve momenten georganiseerd, waaronder jaarlijks een vrijwillig mini lerend netwerk om inspiratie en onderlinge uitwisseling te stimuleren. Tijdens deze online sessies werd interactie tussen de deelnemers aangemoedigd door te focussen op gedeelde uitdagingen, zoals sensibilisering, monitoring van indicatoren en weerstand tegen verandering, zodat goede praktijken konden ontstaan.

Gedurende deze periode vonden regelmatig korte opvolgvergaderingen plaats met SPW ARNE/DIGPD om de stand van zaken van de individuele sessies te bespreken, eventuele beslissingspunten door te geven en de lessen uit de verschillende projecten te delen. Aan het einde van het traject adviseerde Möbius de projectdragers bij de rapportering van hun resultaten aan SPW ARNE/DIGPD, met bijzondere aandacht voor de impact van hun realisaties.

Tot slot bezorgde Möbius een eindrapport aan SPW ARNE/DIGPD met aanbevelingen rond de inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval buitenshuis. Het begeleidingstraject en de obstakels waarmee laureaten werden geconfronteerd, werden geëvalueerd om aanbevelingen te formuleren voor toekomstige begeleidingstrajecten. Deze conclusies werden gedeeld met het stuurcomité.

Resultaten

Deze begeleiding tot eind 2024 heeft rechtstreeks bijgedragen aan de optimalisatie van het systeem voor afval dat “buitenshuis” wordt gegenereerd. In totaal hebben 33 Waalse gemeenten en 11 zorginstellingen (ziekenhuizen, woonzorgcentra enz.) sorteerinfrastructuren ingevoerd en hun gebruikers gesensibiliseerd rond de selectieve inzameling van “Out-of-Home”-afval. Zij benadrukken de positieve impact van de sorteerdynamiek binnen hun organisatie en de behaalde resultaten, zowel op het vlak van de hoeveelheid als de kwaliteit van het sorteren. De lessen uit de pilootprojecten worden gedeeld om de voordelen zichtbaar te maken en het volgende actieplan voor een meer rationeel beheer van “Out-of-Home”-stromen te ondersteunen.