DG HAN bereidt een belangrijke hervorming van de wet van 1987 voor
De DG HAN van de FOD Sociale Zekerheid en het kabinet van minister Beenders bereiden een belangrijke hervorming voor van de wet van 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap. In dat kader wilde de administratie een grootschalig participatief traject organiseren om de hervorming op een transparante, inclusieve en praktijkgerichte manier vorm te geven.
Möbius kreeg de opdracht om het volledige traject te ontwerpen, structureren en analyseren. Daarbij werden zowel online consultaties als fysieke workshops gecombineerd. Deze opdracht vormde een belangrijke strategische stap in de uitwerking van een gemoderniseerd wettelijk kader dat inzet op meer inclusie, administratieve vereenvoudiging en een betere bescherming tegen armoede.
Een strategische uitdaging: meer dan 110 organisaties samenbrengen en verbinden
De grootste uitdaging lag in het verzamelen en integreren van bijdragen van een zeer diverse groep stakeholders (110 uitgenodigde organisaties), gaande van federale, regionale en lokale overheden tot mutualiteiten, arbeidsbemiddelingsdiensten en representatieve verenigingen, met behoud van een neutrale analyse.
DG HAN en het kabinet-Beenders wilden een helder beeld krijgen van de prioriteiten binnen de sector, onder meer rond armoedebestrijding, vereenvoudiging van rechten, administratieve modernisering en een betere afstemming tussen de verschillende beleidsniveaus.
Daarnaast was het essentieel om een geconsolideerd rapport op te leveren dat toekomstige wetgevende en organisatorische beslissingen kon ondersteunen, door zowel de consensuspunten als de spanningsvelden tussen stakeholders duidelijk in kaart te brengen.
Een participatieve methodologie opgebouwd rond drie pijlers
De begeleiding door Möbius bestond uit drie complementaire onderdelen, waarbij de expertise van het team in participatieve methodologie, analyse en operationele coördinatie centraal stond.
Online consultatie
Het eerste onderdeel bestond uit een online consultatie via het platform Howspace. Möbius ontwierp de vragenlijst, zorgde voor validatie bij experten en ondersteunde DG HAN bij het mobiliseren van een brede groep organisaties via een gestructureerd communicatieplan (uitnodigingen, herinneringen en bredere verspreiding).
Het platform maakte het mogelijk om rijke en uiteenlopende data te verzamelen, die vervolgens neutraal werden geanalyseerd en geordend volgens strategische thema’s. Deze fase resulteerde in een tussentijds rapport ter voorbereiding van de fysieke overlegmomenten.
Fysieke evenementen
Het tweede onderdeel omvatte de organisatie en begeleiding van twee fysieke consultatiedagen waarbij stakeholders samenkwamen rond de vier grote hervormingsassen.
Möbius werkte het programma uit, structureerde thematische sessies en begeleidde drie tot vier parallelle workshops in twee talen. Er werd een gezamenlijke gespreksmethodiek ontwikkeld om zoveel mogelijk deelnemers actief te betrekken bij de kernvragen.
Er ging bovendien bijzondere aandacht naar toegankelijkheid voor deelnemers, via aangepaste ondersteuning zoals toegankelijke materialen, tolken, mobiliteitsondersteuning en andere specifieke voorzieningen.
Geconsolideerde resultaten
Het derde onderdeel focuste op de finale consolidatie van alle relevante input in één rapport. Möbius zorgde voor de triangulatie tussen de online bijdragen en de input uit de workshops, waarbij ook verschillen tussen werkgroepen systematisch werden meegenomen.
Het eindrapport bundelde de strategische doelstellingen, geformuleerde visies, vastgestelde consensuspunten, aandachtspunten en concrete voorstellen voor operationalisering.
Resultaten
Na afloop van de consultatie beschikte de administratie over een duidelijke, gestructureerde en representatieve visie op de verwachtingen binnen de sector.
De bijdragen bevestigden de relevantie van de hervormingsassen en brachten terugkerende knelpunten aan het licht, zoals:
- administratieve complexiteit,
- risico’s op verlies van rechten,
- inconsistenties in definities van handicap,
- en de uitdaging om de coördinatie tussen de verschillende bevoegdheidsniveaus verder te versterken.
Daarnaast werden belangrijke actieprioriteiten geïdentificeerd, onder meer rond:
- de combinatie van tegemoetkomingen en inkomsten,
- de evaluatie van arbeidspotentieel,
- compensatie van extra kosten door handicap,
- en de modernisering van dienstverlening.
De consultatie bracht ook vier fundamentele succesvoorwaarden voor de hervorming naar voren:
- zoveel mogelijk de binaire “alles of niets”-logica vermijden,
- sterkere samenwerking tussen federale, regionale en lokale actoren,
- modernisering van administratieve processen,
- en proactieve communicatie via meerdere kanalen naar burgers.
Deze conclusies vormen een sterke basis voor de verdere operationele uitrol van de hervorming en moeten ervoor zorgen dat deze als eerlijk, duidelijk en werkbaar wordt ervaren.
Tot slot werd het participatieve traject positief geëvalueerd door de stakeholders die deelnamen aan de evaluatiebevraging. Zij benadrukten het professionele verloop, de heldere structuur en de inclusieve begeleiding van de sessies. Deelnemers waardeerden vooral de mogelijkheid om hun verwachtingen uit te spreken en de kwaliteit van de uitwisselingen.
Deze feedback bevestigde de meerwaarde van de gehanteerde methodologische aanpak en versterkte de legitimiteit van het eindrapport als referentiedocument voor de uitwerking van een vernieuwd wetgevend kader.
