Stakeholdergedreven risicoprioritering voor eerste Belgische klimaat- en biodiversiteitsrapport

Case

Het eerste Belgian Climate Risk Assessment rapport, met een stakeholdertraject begeleid door Möbius, identificeert prioritaire risico’s en levert wetenschappelijke inzichten voor crisis- en adaptatiebeleid.

Cerac_White_RGB.CMYK
cerac

Strategische uitdaging

België voelt vandaag al de gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies. Overstromingen bedreigen huizen, landbouwgebieden en infrastructuur. Hittegolven veroorzaken gezondheidsproblemen, vooral bij ouderen en kwetsbare groepen. Droogteperiodes zetten landbouwproductie en drinkwatervoorziening onder druk. Biodiversiteitsverlies verzwakt ecosysteemdiensten zoals bestuiving, waterzuivering en bodemvruchtbaarheid. 

Deze risico’s hebben niet alleen een impact op het milieu, maar ook op economie, volksgezondheid, sociale cohesie en nationale veiligheid. 

Om proactief te kunnen handelen, gaf het federale Climate Risk Assessment Center (CERAC) de opdracht voor de eerste nationale klimaat- en biodiversiteitsrisicobeoordeling. Het project wordt uitgevoerd door een consortium van ICEDD, VITO, Ramboll, ULiège en Möbius, in nauwe samenwerking met CERAC. 

Het doel van deze studie:

  • Een overkoepelend beeld creëren van de risico’s bij 2°, 3° en 4 °C opwarming.

  • Kennisleemtes blootleggen en prioriteiten stellen.

  • Wetenschappelijk onderbouwde input leveren aan de Nationale Veiligheidsraad en toekomstige klimaatadaptatiestrategieën. 

Deze eerste nationale klimaat- en biodiversiteitsrisicobeoordeling vroeg om het samenbrengen van een zeer diverse groep experten en stakeholders. Möbius zorgde voor een vlot en goed georganiseerd consultatieproces, waardoor er een constructieve dialoog ontstond en een stevige basis werd gelegd voor de conclusies van de studie en de volgende stappen.
Aurore Brunson projectmanager Klimaat en Milieu

Een methodologie in drie stappen

Het onderzoek bestrijkt een brede waaier van maatschappelijke systemen: ecosystemen (mariene, kust-, zoetwater- en bosecosystemen), het voedselsysteem, infrastructuur en gebouwen, gezondheid en sociale cohesie, en de economie en financiële sector.  

De kracht van het project ligt in de combinatie van wetenschappelijke analyse en een breed participatief proces. Möbius speelde een sleutelrol in het ontwerp en de uitvoering van het stakeholdertraject – van de werving van deelnemers tot de animatie van workshops.

 

Stap 1: Risico-identificatie 

De studie startte met een literatuurscan die alle mogelijke klimaat- en biodiversiteitsrisico’s voor België in kaart bracht. Op basis van deze analyse werd een selectie gemaakt van de risico’s die het meest relevant zijn voor de Belgische context en die verdere analyse vereisten.

Stap 2: Risico-analyse

De geselecteerde risico’s werden vervolgens grondig geanalyseerd. Een diepgaand literatuuronderzoek karakteriseerde de ernst, waarschijnlijkheid en de paraatheid van het beleid. Interviews met wetenschappers en beleidsmatige experten dienden om de inzichten te valideren en te verdiepen, zodat de analyse zowel wetenschappelijk als beleidsmatig robuust is.

Stap 3: Risico-prioritering

De prioritering gebeurde op basis van twee expliciete criteria: de ernst van het risico (risk severity) en de beleidsbereidheid (policy readiness), wat de Nationale Veiligheidsraad en beleidsmakers helpt om gericht te bepalen waar eerst actie nodig is. 

In deze derde fase stond de betrokkenheid van stakeholders centraal. Möbius ontwierp en begeleidde, samen met het CERAC-team en met de hulp van ULiège, een zorgvuldig consultatieproces, waarbij academische experten, vertegenwoordigers van getroffen sectoren en de belangrijkste eindgebruikers – zoals beleidsmakers en veiligheidsactoren – samenkwamen. Tijdens interactieve workshops en een Delphi-survey werd een gedragen prioriteitenlijst opgesteld, zodat de meest urgente risico’s helder zijn benoemd en gezamenlijk worden erkend.

Resultaten

  • Nationale risico-analyse: een wetenschappelijk onderbouwde en breed erkende lijst van prioritaire klimaatrisico’s. Ontdek het BCRA (Belgian Climate Risk Assesment)-rapport hier.

  • Beleidsrelevante inzichten: initiële aanbevelingen die dienen als input voor de Nationale Veiligheidsraad en toekomstige adaptatieplannen.

  • Sterke stakeholderbetrokkenheid: een succesvol participatief traject dat wetenschap, beleid, veiligheidsactoren en sectoren samenbrengt.